Mooiste bezienswaardigheden in Gjirokastër - Wat te doen in Gjirokastër?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Gjirokastër

Inleiding tot Gjirokastër

Gjirokastër ligt in Zuid-Albanië, in een vallei tussen de bergen op zo’n veertig kilometer van de Griekse grens. De stad klimt tegen de helling van de berg Mali i Gjerë omhoog, en boven alles uit staat het grote kasteel. Vanaf de andere kant van het dal zie je meteen waarom ze het de stenen stad noemen: de hoge huizen met hun grijze leistenen daken liggen als een trap tegen de berg, en in de zon glinstert het hele stadje grijszilver.

Met ongeveer 23.000 inwoners is het een overzichtelijk stadje, maar er zit veel geschiedenis in. Sinds 2005 staat de oude binnenstad op de werelderfgoedlijst van UNESCO, als zeldzaam goed bewaard voorbeeld van een Ottomaanse stad op de Balkan. Drie jaar later kwam Berat erbij, onder dezelfde inschrijving. Je loopt hier door straten met grote keien, langs stenen woningen die meer op kleine vestingen lijken dan op gewone huizen, en onder de stad ligt zelfs nog een geheime tunnel uit de communistische tijd. Genoeg om je een paar dagen bezig te houden.

Geschiedenis van Gjirokastër

De eerste muren van de citadel boven de stad dateren uit de twaalfde en dertiende eeuw, al wonen er op deze plek al veel langer mensen. In 1418 namen de Ottomanen de stad in, waarna Gjirokastër uitgroeide tot een belangrijk regionaal centrum. De karakteristieke hoge stenen huizen met hun torens ontstonden vooral vanaf de zeventiende eeuw, gebouwd door grootgrondbezitters en welgestelde families uit de omgeving.

Ali Pasha van Tepelena drukte zijn stempel op de stad rond het begin van de negentiende eeuw: deze machtige Ottomaanse heerser breidde het kasteel uit tot de omvang die je vandaag ziet, met dikke muren en torens. Uit diezelfde periode stammen ook de mooiste woningen, zoals de Zekate-woning uit 1811 en 1812.

In de twintigste eeuw kwam er een heel andere laag bij. Gjirokastër is de geboorteplaats van Enver Hoxha, de communistische leider die Albanië veertig jaar lang met harde hand regeerde en het land vrijwel volledig van de buitenwereld afsloot. Onder zijn bewind werd diep onder de stad een geheime tunnel uitgehakt, bedoeld als schuilplaats bij een aanval. Uit hetzelfde Gjirokastër komt ook de wereldberoemde schrijver Ismail Kadare, geboren in 1936.

De top 10 bezienswaardigheden in Gjirokastër

Het kasteel van Gjirokastër

Het kasteel troont hoog boven de stad en is het bekendste beeld van Gjirokastër. Het is een van de grootste burchten van de Balkan, met dikke muren en torens die deels uit de tijd van Ali Pasha van Tepelena stammen, rond het begin van de negentiende eeuw. Je loopt door lange galerijen, langs oude kanonnen en kazematten, met weidse uitzichten over de vallei en de daken eronder.

Binnen vind je het Wapenmuseum, met wapens uit verschillende periodes, en overblijfselen uit de communistische tijd. Het opvallendste is een Amerikaans verkenningsvliegtuig; het Koude-Oorlogsverhaal dat erbij verteld wordt, klopt waarschijnlijk niet. Op het binnenterrein staat ook het podium van het folklorefestival.

Bezoekdetails: Het kasteel is dagelijks open en er geldt een toegangskaartje per persoon, rond de vier à vijf euro. Reken op anderhalf tot twee uur om alles rustig te bekijken.

De oude bazaar

De bazaar, in het Albanees de Pazari i Vjetër, is het hart van de oude stad. Hier komen de keienstraten samen op een kruispunt vol oude winkelpandjes, cafés en restaurants. Vroeger werden hier ambachten en handel bedreven; nu vind je er souvenirwinkels, kraampjes met handgeweven kleden en kleine eettentjes.

De gevels met hun houten luiken en stenen bogen zijn prachtig, en vanaf de bazaar lopen de straten verder de heuvel op naar de oude woningen en het kasteel. Vroeg in de ochtend of tegen de avond is het er het mooist, als de drukte van de dag wegvalt.

Bezoekdetails: De bazaar is vrij toegankelijk en altijd open. Trek goede schoenen aan, want de keien zijn ongelijk en kunnen glad zijn.

De Zekate-woning

De Zekate-woning is het pronkstuk onder de oude huizen van Gjirokastër. Hij werd in 1811 en 1812 gebouwd door Beqir Zeko, een hoge functionaris in dienst van Ali Pasha. Met zijn twee verdedigingstorens, dubbele bogen bij de ingang en drie verdiepingen ziet het er meer uit als een klein fort dan als een woning.

Binnen is het minstens zo bijzonder. De bovenste verdieping heeft een rijk versierde ontvangstkamer met houtsnijwerk, beschilderde plafonds en kleurrijke muren, zoals een welgestelde familie het twee eeuwen geleden had ingericht. Er is zelfs nog een werkend systeem van regenwateropvang met een cisterne. Het huis ligt hoog in de stad, dus je klimt er een eind voor naar boven, maar het uitzicht dat je vanaf daar over de vallei hebt, maakt dat ruim goed.

Bezoekdetails: Open voor bezoek tegen een klein toegangsbedrag, rond de twee à drie euro. Het ligt boven in de oude stad, een stevige klim vanaf de bazaar.

De Skenduli-woning

De Skenduli-woning is de andere grote patriciërswoning die je kunt bezoeken, en misschien nog wel leuker, omdat je er vaak persoonlijk wordt rondgeleid door een familielid. Die vertelt over de talloze ramen, deuren en haarden in het huis, en over hoe het er vroeger aan toeging.

Het huis is rijk versierd, met houten plafonds, ingebouwde kasten en mooie details in elke kamer. Vraag of je de schuilplaats mag zien die de familie in de Tweede Wereldoorlog achter een kast aanlegde, want die wordt niet altijd vanzelf getoond.

Bezoekdetails: Open voor bezoek tegen een klein toegangsbedrag. De rondleiding door een familielid duurt zo’n twintig à dertig minuten.

De Koude-Oorlog-tunnel

Diep onder het centrum van Gjirokastër ligt een tunnelnetwerk uit de communistische tijd, onder het bewind van Enver Hoxha uitgehakt als geheime schuilplaats voor de stadsleiding bij een aanval of bombardement. Albanië bouwde in die jaren overal bunkers, en deze tunnel is daar een groot en goed bewaard voorbeeld van.

Je kunt er alleen met een gids naar binnen. De rondleiding voert je door lange gangen en ingerichte vertrekken en duurt ongeveer een half uur. Het is koel en klam onder de grond, en het geeft een goed beeld van de paranoia en isolatie waarin het land toen leefde.

Bezoekdetails: De tour start bij het toeristisch informatiecentrum in de stad en kost een paar euro. Trek iets warms aan, want het is koel onder de grond.

De Ali Pasha-brug

Even buiten de stad, in de heuvels, ligt de oude Ali Pasha-brug: het overgebleven stuk van een stenen aquaduct dat ooit kilometers lang was en water naar het kasteel bracht. Het grootste deel werd in 1932 afgebroken, maar dit boogbruggetje staat er nog en is een populair wandeldoel.

Je bereikt de brug via een wandelpad door het landschap rond de stad, met onderweg uitzicht over de vallei. Een rustige plek, ver van de drukte van de bazaar, en een goede ochtendwandeling als je even de natuur rond Gjirokastër in wilt.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk en gratis. Het is een wandeling vanuit de stad, dus neem water en goede schoenen mee.

Het Etnografisch Museum

Het Etnografisch Museum zit in een oud stadshuis op de plek waar ooit het geboortehuis van Enver Hoxha stond. Het originele huis brandde af, maar werd in dezelfde stijl herbouwd en doet nu dienst als museum over het dagelijks leven van een welgestelde Gjirokastrische familie. Je ziet er traditionele kleding, huisraad, weefgetouwen en ingerichte kamers.

Het geeft een goed beeld van hoe de mensen hier vroeger woonden en werkten en vult mooi aan wat je in de Zekate- en Skenduli-woningen ziet. Het ligt midden in de oude stad, dus je neemt het makkelijk mee tijdens een wandeling door de bovenstad. Reken op een uurtje.

Bezoekdetails: Open voor bezoek tegen een klein toegangsbedrag. Ligt in de oude stad, op loopafstand van de bazaar.

De oude stenen huizen en de wijken

Het echte karakter van Gjirokastër zit in de straten zelf. De hele oude stad bestaat uit hoge stenen huizen met torens en grijze leistenen daken, gebouwd tegen de helling van de berg. Veel zijn nog bewoond, andere staan leeg of worden gerestaureerd. Dwaal door de wijken en let op de details: de zware houten poorten, de stenen muren.

Elke straat geeft weer een ander uitzicht over de vallei of de daken eronder. Het loopt steil omhoog en omlaag, dus af en toe is het even doorbijten. Juist op de plekken waar geen toeristen komen, zie je hoe deze stad echt is.

Bezoekdetails: Gratis en altijd toegankelijk. De straten zijn steil en de keien glad, dus stevig schoeisel is geen overbodige luxe.

Het uitzichtpunt en panorama over de stad

Vanaf het kasteel, maar ook vanaf verschillende punten in de bovenstad, heb je een weids panorama over de vallei van de rivier de Drino en de bergen aan de overkant. De stad ligt als een steile trap onder je, met al die grijze daken die in de zon glinsteren.

Vroeg in de ochtend en rond zonsondergang is het uitzicht op zijn mooist, als de schaduwen langer worden. Ook vanaf de weg die de stad in en uit voert, aan de overkant van het dal, heb je een fraai overzicht over het hele stenen stadsbeeld.

Bezoekdetails: Gratis en altijd toegankelijk. Het mooiste licht heb je vroeg in de ochtend of tegen het einde van de middag.

Het folklorefestival en de cafés op de bazaar

Gjirokastër staat in heel Albanië bekend om zijn Nationale Folklorefestival, dat al sinds de jaren zestig om de paar jaar op het podium binnen het kasteel wordt gehouden. Dansers, zangers en muzikanten uit het hele land komen dan samen in traditionele kledij. Val je net in zo’n jaar, dan zie je de levende cultuur van Albanië van dichtbij.

Ook zonder festival proef je de sfeer het best op de terrassen van de bazaar. Bestel een Albanese koffie of een raki en kijk hoe het leven langskomt. Het tempo ligt hier laag, en dat is precies de charme van Gjirokastër.

Bezoekdetails: De cafés zijn dagelijks open. Het folklorefestival vindt onregelmatig plaats, dus check vooraf of het in jouw reisperiode valt.

Reistips voor Gjirokastër

Beste reistijd

De fijnste maanden zijn mei, juni en september: rond de twintig graden of iets hoger, prima om de heuvelachtige straten te belopen, en rustiger dan in de hoogzomer. In juli en augustus komen de dagen ruim boven de dertig graden uit en is het klimmen door de stad een stuk zwaarder.

In de winter zit je rond de zeven graden en kan het nat zijn. De stad is dan een stuk leger en nog altijd prachtig. De lente komt hier vroeg op gang en kleurt de bergen rond de stad groen.

Hoe kom je er

Een directe vlucht naar Gjirokastër bestaat niet. De meeste reizigers vliegen naar Tirana en rijden vandaar in ongeveer drie en een half uur naar het zuiden, ruim tweehonderd kilometer over redelijke wegen. Het alternatief is vliegen naar Corfu in Griekenland en via de havenstad Sarandë doorrijden: vanaf Sarandë nog zo’n anderhalf uur over een mooie bergweg.

Vanaf Tirana en Sarandë rijden ook bussen en minibussen, maar die zijn minder flexibel en stoppen niet altijd op handige plekken. Een privétransfer rechtstreeks naar je accommodatie is de makkelijkste optie.

Een transfer vanaf het vliegveld van Tirana naar Gjirokastër boek je eenvoudig vooraf.

Praktisch

Je betaalt met de lek. In winkels, hotels en grotere restaurants kun je meestal pinnen en er staan geldautomaten in de stad, maar bij de kraampjes op de bazaar en in de dorpen op het platteland heb je contant geld nodig. Euro’s worden hier en daar wel aangenomen, tegen een minder gunstige koers.

De stad is veilig en Engels wordt door jongeren en in de horeca redelijk gesproken. Het belangrijkste praktische punt is je schoeisel: de oude stad bestaat uit steile straten met grote, gladde keien, dus neem stevige schoenen met grip mee. Voor uitstapjes in de omgeving is een huurauto handig, want het openbaar vervoer is beperkt.

Accommodatie in Gjirokastër

Gjirokastër heeft een aantal sfeervolle plekken om te overnachten, en het leukst is om in een van de gerestaureerde oude stenen huizen te slapen. Sommige zijn omgebouwd tot kleine guesthouses of boetiekhotels, met dikke muren, houten plafonds en uitzicht over de daken van de stad. Daarnaast vind je gewone hotels en appartementen, vaak iets lager in de stad of langs de doorgaande weg. Wil je in de oude stad slapen, houd er dan rekening mee dat je de laatste meters naar je accommodatie soms te voet over de keien moet afleggen. Boek in de zomermaanden op tijd, want de leukste plekken zijn snel vol.

Eten en drinken in Gjirokastër

Het eten in Gjirokastër is stevig en hartig, passend bij een bergstad. Veel restaurants serveren traditionele gerechten uit de streek, vaak in een oud stenen pand met een terras of een sfeervolle binnenruimte. Je eet er goed voor een schappelijke prijs, en de porties zijn royaal. Een lokale specialiteit is qifqi, kleine gebakken balletjes van rijst en ei met kruiden, die je bijna nergens anders in het land vindt. Een glas lokale wijn of een raki na het eten hoort er gewoon bij.

• Qifqi, gebakken balletjes van rijst, ei en munt, de specialiteit van de stad
• Byrek, een hartige bladerdeegtaart met kaas, spinazie of vlees
• Tave kosi, lamsvlees uit de oven met yoghurt en ei
• Fërgesë, een stoofpotje van paprika, tomaat en kaas
• Gegrild vlees en lokale worstjes
• Raki, de lokale sterke drank, als afsluiter van de maaltijd

Dagtrips vanuit Gjirokastër

Gjirokastër is een prima uitvalsbasis voor het zuiden van Albanië. Een paar van de mooiste plekken van het land liggen op rijafstand, dus je kunt overdag op pad en ’s avonds terug zijn in je stenen stadje.

Sarandë en de Blue Eye

Op iets meer dan een uur rijden ligt Sarande, de zonnige badplaats aan de Ionische Zee. Onderweg passeer je de Blue Eye, een natuurlijke bron met intens blauw water, die een mooie tussenstop maakt. Combineer een dag aan zee in Sarandë met een blik op het antieke Butrint en je hebt een afwisselende dagtrip.

Përmet en de bergen

Wil je de ruige kant van Zuid-Albanië zien, rijd dan landinwaarts naar Permet. Dit rustige stadje ligt aan de rivier de Vjosa, omringd door bergen, en staat bekend om zijn natuur en de warmwaterbronnen van Bënjë in de buurt. Het is een fijne plek om even af te koelen of juist te ontspannen in de thermale baden.

Tepelenë

Op zo’n 30 km ten noorden van Gjirokastër ligt Tepelenë, een half uur rijden over de SH4. Boven de plek waar de Vjosa en de Drino samenkomen staan de resten van het kasteel van Ali Pasha, dezelfde heerser die ook in Gjirokastër zijn stempel drukte. In het centrum vind je het Lord Byron-plein, genoemd naar de dichter die Ali Pasha hier in 1809 bezocht. De wilde Vjosa maakt het plaatje af, en omdat het stadje pal op de route naar het noorden ligt, pik je het makkelijk mee als je richting Berat of verder rijdt.

Berat

Iets verder weg, maar zeker de moeite waard, ligt Berat, de andere UNESCO-stad van Albanië. Net als Gjirokastër staat Berat bekend om zijn oude Ottomaanse architectuur, met rijen witte huizen tegen de heuvel die de stad de bijnaam stad van de duizend ramen opleverden. Een vergelijking tussen de twee steden is leuk om zelf te maken.

Ksamil

Voor de witte stranden en de turquoise zee waar de Albanese kust om bekendstaat, rijd je door tot Ksamil, vlak bij Sarandë. Het is een eind rijden voor een dagtrip, maar als je toch naar de kust gaat, kun je het goed combineren met Sarandë en het antieke Butrint dat je onderweg passeert.

Conclusie

Gjirokastër laat een blijvende indruk achter zodra je het dal weer uit rijdt. De steile keienstraten, het kasteel boven de daken en de oude woningen vol verhalen maken er een bijzondere stad van. Je proeft er de Ottomaanse geschiedenis en daalt af in een tunnel uit de Koude Oorlog, met onderweg steeds uitzicht over de bergvallei. Trek goede schoenen aan, neem wat lek mee voor de bazaar en plan minstens een volle dag, liefst twee. Dan snap je waarom deze stad op de werelderfgoedlijst staat.

Veelgestelde vragen