Mooiste bezienswaardigheden in Elbasan - Wat te doen in Elbasan?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Elbasan

Inleiding tot Elbasan

Elbasan ligt midden in Albanië, in de regio Centraal-Albanië, aan de oever van de rivier de Shkumbin. De stad zit ingeklemd tussen de Skanderbeg-bergen in het noorden en de vlakte van de Myzeqe in het zuiden, op het punt waar de oude weg van de kust naar het binnenland de rivier kruist. Die ligging heeft de stad haar hele bestaan bepaald. Wie van Tirana naar het meer van Ohrid reist, komt er bijna vanzelf doorheen.

Elbasan is de vierde stad van het land qua inwonertal, en dat merk je. Het is een werkstad met druk verkeer, winkels en een boulevard waar ’s avonds half de stad rondloopt. Veel reizigers rijden er daarom langs zonder te stoppen, op weg naar de bekendere plekken. Dat is jammer, want in het hart zit een Ottomaanse vesting waar je gewoon doorheen kunt lopen, en die je in geen enkele andere Albanese stad zo terugvindt.

Wat Elbasan leuk maakt, is juist dat het niet voor de toerist is opgepoetst. Binnen de oude muren wonen mensen, hangt de was tussen de huizen, en zit een café in een eeuwenoude hammam. Je deelt de straatjes met de bewoners in plaats van met reisgroepen. Reken er een halve dag voor uit als je onderweg bent, of een hele dag als je de stad echt op je gemak wilt verkennen.

Geschiedenis van Elbasan

De geschiedenis van Elbasan begint al in de Romeinse tijd. Op deze plek lag een handelspost met de naam Mansio Scampa, een rustplaats aan de Via Egnatia, de grote Romeinse weg die de Adriatische kust verbond met Byzantium. In de derde of vierde eeuw groeide dat uit tot een echte stad, beschermd door een fors Romeins fort met torens. De latere vesting werd grotendeels op die oude fundamenten gebouwd.

De stad zoals je die nu kent, dankt haar vorm aan de Ottomanen. In 1466 liet sultan Mehmed de Veroveraar hier een grote vierkante vesting bouwen, met een diepe gracht en poorten, om de Albanese verzetsleider Skanderbeg te bestrijden. De naam Elbasan zou afgeleid zijn van een woord dat zoiets als ‘de vlakke vesting’ betekent. Eeuwenlang was de stad het bestuurlijke centrum van het omliggende gebied en een knooppunt van Ottomaanse stadscultuur, met moskeeën, een bazaar en hammams.

In de 19e eeuw veranderde er veel. In 1832 liet de Ottomaanse bevelhebber Reshit Pasha een groot deel van de vesting afbreken, al bleef de zuidmuur met poorten en torens bewaard. Onder het communistische bewind van Enver Hoxha werd Elbasan een centrum van zware industrie, met een enorm metaalcomplex aan de rand van de stad. Dat bracht werk maar ook flinke vervuiling. Sinds de val van het regime zijn de meeste fabrieken stilgelegd en kruipt de aandacht langzaam terug naar de oude binnenstad.

De top 10 bezienswaardigheden in Elbasan

De vesting van Elbasan (Kalaja e Elbasanit)

De vesting is het hart van de stad en de reden dat je hier stopt. Sultan Mehmed de Veroveraar liet haar in 1466 bouwen op de fundamenten van een ouder Romeins fort. Oorspronkelijk werd de vesting verdedigd door zo’n 26 torens en muren van ongeveer negen meter hoog. Een groot deel ging in de loop der eeuwen verloren, maar de hele zuidmuur staat er nog, compleet met twee hoekbastions, een rij torens en de oude Bazaarpoort.

Het bijzondere aan deze vesting is dat het geen leeg monument is maar een levende stadswijk. Achter de muren liggen woonhuizen, smalle straatjes, cafés, een moskee en een kerk. Je loopt er gewoon doorheen via de poorten en kunt overal komen. Er staan informatieborden, maar verder is er weinig opsmuk. Dat geeft het geheel een nuchtere, echte sfeer.

Neem de tijd om langs de buitenkant van de zuidmuur te lopen, want daar zie je het best hoe massief het geheel ooit was. Binnen kun je rustig ronddwalen en stuit je bij elke bocht op iets, een oude gevel, een waterput of een terras tegen de muur aan.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, dag en nacht. De vesting ligt midden in de stad, op loopafstand van de centrale boulevard. Geen entree.

De Koningsmoskee (Xhamia e Mbretit)

Binnen de muren van de vesting staat de Koningsmoskee, in het Albanees Xhamia e Mbretit. Ze werd tussen 1492 en 1502 gebouwd in opdracht van sultan Bayezid II en vernoemd naar sultan Mehmed de Veroveraar. Daarmee is het een van de oudste nog werkende moskeeën van Albanië. De moskee is opgetrokken uit steen en baksteen, met een pannendak en een slanke stenen minaret.

De gebedsruimte is ongeveer twaalf bij twaalf meter en wordt door een houten portico van drie pijlers in tweeën gedeeld. De minaret van zo’n veertien meter werd in 1979 voor een deel afgebroken en in 2013 weer opgebouwd. Onder het communisme werd het gebouw in 1967 een tijd als politiek vormingscentrum gebruikt, zoals zoveel religieuze gebouwen in die jaren.

De moskee staat al sinds 1948 op de lijst van cultuurmonumenten van Albanië. Het is een actief gebedshuis, dus kleed je gepast als je naar binnen wilt en houd rekening met de gebedstijden. Vaak kun je rustig even binnen kijken.

Bezoekdetails: binnen de vesting, vrij toegankelijk buiten de gebedstijden. Gepaste kleding, schoenen uit bij het betreden.

De oude stadsmuren en de Bazaarpoort

De best bewaarde kant van de vesting is de zuidmuur. Over de volle lengte staat hij er nog, met zijn twee hoekbastions, zes torens en de Bazaarpoort die toegang gaf tot de oude markt van de stad. De muur is op de meeste plekken nog negen meter hoog en geeft je een goed idee van hoe stevig deze vesting ooit was.

De Bazaarpoort is de mooiste plek om de oude stad binnen te lopen. Vroeger kwam je hier het deel binnen waar de markt en de handel zaten, en die functie voel je nog. Net buiten de poort ligt de drukte van de moderne stad, binnen wordt het meteen rustiger en ouder. Het contrast tussen die twee werelden, gescheiden door een dikke muur, is wat een wandeling hier zo leuk maakt.

Loop een stuk langs de buitenkant van de muur en daarna door een van de poorten naar binnen. Zo zie je beide kanten van de vesting, het zware bouwwerk van buiten en het huiselijke leven van binnen.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk. De zuidmuur en de Bazaarpoort liggen aan de kant van de stad die naar het centrum is gericht. Mooiste licht in de late middag.

De klokkentoren (Kulla e Sahatit)

Vlak bij de Koningsmoskee staat de klokkentoren, in het Albanees Kulla e Sahatit. De toren werd in 1899 gebouwd, betaald door de plaatselijke notabele Aqif Pasha Elbasani, naar wie ook de boulevard in het centrum heet. Hij steekt boven de daken van de oude stad uit en is een handig oriëntatiepunt als je door de smalle straatjes loopt.

De klokkentoren hoorde bij de Ottomaanse stadsuitrusting, net als de moskee en de hammam. Hij gaf de tijd aan voor de markt en de gebedstijden, in een tijd dat bijna niemand een eigen klok had. Samen met de minaret van de moskee bepaalt hij de skyline van de vesting, en op de meeste foto’s van Elbasan staan ze allebei.

Je kunt de toren niet altijd in, maar hij is van onderen al de moeite waard. Sta er even bij stil en kijk omhoog, dan zie je hoe de toren en de moskee samen het beeld van de oude stad bepalen.

Bezoekdetails: binnen de vesting, op een paar passen van de Koningsmoskee. Van buiten vrij te bekijken; de toren zelf is niet altijd te beklimmen.

De orthodoxe kerk van Sint-Maria (Kisha e Shën Mërisë)

Binnen dezelfde vesting, op nog geen steenworp van de moskee, staat de orthodoxe kerk van Sint-Maria, in het Albanees Kisha e Shën Mërisë. De huidige kerk werd in 1830 gebouwd, op de fundamenten van een ouder kerkgebouw dat in 1819 deels was afgebrand. Dat een moskee en een kerk hier zo dicht bij elkaar binnen dezelfde muren staan, zegt veel over de gemengde geschiedenis van de stad.

Binnen vind je iconen en muurschilderingen, en de kerk geldt als een belangrijke plek voor de Albanese taal en cultuur. In het gebouw werd lang lesgegeven en het hoort bij de groep monumenten die de oude stad haar betekenis geven. De sfeer is ingetogen, met het donkere hout en de iconen die je vaak in orthodoxe kerken tegenkomt.

Loop even naar binnen als de kerk open is. De combinatie van de moskee, de kerk en de klokkentoren binnen een paar honderd meter van elkaar is precies wat Elbasan zo bijzonder maakt.

Bezoekdetails: binnen de vesting, vlak bij de Koningsmoskee. Openingstijden wisselen; bij gesloten deur kun je vaak bij de bewaker terecht. Gepaste kleding.

De hammam van Sinan Pasha

Aan de Ottomaanse tijd herinnert ook de hammam van Sinan Pasha, een Turks badhuis uit het begin van de 19e eeuw dat goed bewaard is gebleven binnen de muren. Een hammam was vroeger veel meer dan een plek om te wassen, het was een sociaal middelpunt waar mensen samenkwamen. De karakteristieke koepels met de lichtgaten erin zijn nog goed te herkennen.

Het badhuis is niet meer in gebruik, maar je kunt de bouw van buiten goed bekijken en zo een idee krijgen van hoe het er ooit aan toeging. Het is een van de weinige goed bewaarde hammams in deze streek, en het past in het rijtje gebouwen, moskee, kerk, klokkentoren, hammam, die samen de Ottomaanse stadskern vormen.

Combineer een blik op de hammam logisch met je wandeling door de vesting, want alles ligt op loopafstand van elkaar. Het is een korte stop, maar wel een die het plaatje completer maakt.

Bezoekdetails: binnen de vesting, van buiten te bekijken. Toegang tot het interieur is beperkt; vraag ter plekke of het op dat moment open is.

Het oude hammam-café (Hamami i Vjetër)

Een tweede badhuis in de oude stad, de zogenaamde Bazaar-hammam, kreeg een nieuwe bestemming. Het gebouw stamt uit de 17e eeuw en was tot ver in de 18e eeuw als badhuis in gebruik. Tegenwoordig zit er een café in, dat dan ook Hamami i Vjetër heet, oftewel het oude badhuis. Je drinkt er je koffie onder de oude koepels met de lichtgaten erin.

Dit is een van de leukste plekken in Elbasan om even te zitten. Je voelt de geschiedenis van het gebouw, maar het is geen museum, gewoon een café waar lokale mensen komen. Het is een mooi voorbeeld van hoe oude gebouwen in de stad een nieuwe functie krijgen in plaats van leeg te staan.

Strijk hier neer als je halverwege je wandeling toe bent aan een pauze. Een Albanese koffie onder een eeuwenoude koepel is een fijne manier om de stad in je op te nemen.

Bezoekdetails: binnen de vesting, ingericht als café. Open tijdens de gewone caféuren; geen entree, je betaalt voor wat je drinkt.

De boulevard Aqif Pasha Elbasani

Buiten de muren ligt het kloppend hart van het moderne Elbasan, de brede boulevard die door het centrum loopt. ’s Avonds komt de stad hier samen voor de xhiro, het traditionele rondje lopen waarbij iedereen elkaar tegenkomt. Jong en oud kuiert op en neer, er wordt gekletst, er staan ijssalons en terrasjes, en de kinderen rijden er rond op skelters.

Voor de bezoeker is dit een prettige plek om een uurtje door te brengen en te zien hoe de stad echt leeft. Veel toeristisch is er niet aan, en dat is juist de charme. Je zit tussen de bewoners in plaats van tussen reizigers, en je proeft hoe het Albanese stadsleven werkt.

Pak een terras, bestel iets fris of een koffie, en kijk gewoon een tijdje naar de drukte. De boulevard ligt op een paar minuten lopen van de vesting, dus je combineert het makkelijk met een bezoek aan de oude stad.

Bezoekdetails: vrij toegankelijk, het levendigst in de vroege avond. Loop vanaf de vesting richting het centrum, dan kom je er vanzelf op uit.

Het Etnografisch Museum

Wie meer wil weten over hoe het dagelijks leven in het oude Elbasan eruitzag, kan terecht in het Etnografisch Museum. Het is ondergebracht in een traditioneel woonhuis uit de 19e eeuw, en alleen al het pand zelf geeft je een idee van hoe de gegoede families van de stad toen woonden. Binnen zie je ingerichte kamers met meubels, klederdracht, gereedschap en gebruiksvoorwerpen uit het verleden.

Het museum is niet groot en je loopt er zo doorheen, maar het vult de wandeling door de vesting goed aan. Je krijgt context bij wat je buiten op straat ziet, en het laat zien dat Elbasan naast moskeeën en muren ook een rijke ambachts- en woontraditie had. Vooral de oude vertrekken met hun houten plafonds zijn de moeite waard.

Combineer een bezoek met een wandeling door de oude stad, dan zie je het verhaal van Elbasan zowel binnen als buiten. Vraag van tevoren even naar de openingstijden, want die kunnen wisselen.

Bezoekdetails: in of vlak bij de oude stad, in een historisch woonhuis. Kleine entree; openingstijden kunnen per seizoen verschillen.

De heuvels en het landschap rond de Shkumbin

Elbasan ligt in een vruchtbare vallei aan de rivier de Shkumbin, met de Skanderbeg-bergen die in het noorden oprijzen. Rond de stad liggen groene heuvels, olijfgaarden en kleine dorpjes, en het landschap verandert zodra je richting de bergen rijdt. Wie de stad uit gaat, ontdekt al snel hoe mooi de omgeving is.

De rivier de Shkumbin volgt grofweg de oude route van de Via Egnatia richting het oosten, naar het meer van Ohrid. Die weg door de bergpassen is op zichzelf al een belevenis, met steile hellingen, uitzichten over de vallei en hier en daar een dorpje langs de kant. Het is geen klassieke bezienswaardigheid, maar het hoort bij het verhaal van Elbasan als doorgangsstad.

Heb je een auto, dan loont het om een stukje de heuvels in te rijden voor het uitzicht terug op de stad in haar vallei. Vanaf hoogte zie je hoe de vesting en de moderne stad samen in het groen liggen.

Bezoekdetails: vrij te verkennen met eigen vervoer. De route richting Pogradec en het meer van Ohrid is de mooiste rit; reken voor de heenweg op zo’n anderhalf uur.

Reistips voor Elbasan

Beste reistijd

De maanden mei, juni en september zijn het prettigst om Elbasan te bezoeken. Het is dan warm genoeg om de hele dag buiten te lopen, terwijl de hitte van de hoogzomer er nog niet is. In juli en augustus kan het in de stenen straten van de vesting flink oplopen, dus plan je wandeling dan vroeg in de ochtend of tegen de avond. De winter is in Elbasan zacht maar grijzer en natter, met regelmatig regen. Het voorjaar geeft je groene heuvels rond de stad, de nazomer warm weer met minder buien. Wie de stad als tussenstop op een rondreis doet, kan eigenlijk het hele warme halfjaar terecht.

Hoe kom je er

Elbasan ligt zo’n veertig kilometer ten zuidoosten van Tirana, met de auto via de snelweg in drie kwartier te doen. Vanaf de luchthaven van Tirana is het iets verder, reken op ongeveer een uur rijden. Tussen Tirana en Elbasan rijden geregeld minibusjes, in Albanië furgon genoemd, en gewone bussen, die vertrekken zodra ze vol zitten. Met eigen vervoer ben je het flexibelst, zeker als je Elbasan combineert met andere plekken in het binnenland. In de stad zelf verken je de vesting en het centrum gewoon te voet, want alles ligt op loopafstand.

Wil je gedoe vermijden, dan regel je vooraf een taxi of transfer vanaf de luchthaven die je bij aankomst opwacht en direct naar Elbasan brengt.

Praktisch

In Albanië betaal je met de lek (ALL). In de steden kun je vrijwel overal pinnen en zijn er voldoende geldautomaten, maar neem op het platteland en in kleinere zaken altijd wat contant geld mee, want kaart wordt daar lang niet overal geaccepteerd. De vesting en het centrum van Elbasan zijn goed te belopen, al zitten er wat oneffen kasseien in de oude straatjes, dus stevige schoenen zijn handig. Houd er rekening mee dat de moskee een actief gebedshuis is, kleed je daar gepast. Engels wordt door jongeren vaak wel gesproken, ouderen kennen soms wat Italiaans. Een paar woorden Albanees worden altijd gewaardeerd.

Accommodatie in Elbasan

Elbasan is geen grote toeristische bestemming, dus het aanbod aan hotels is bescheiden vergeleken met de kustplaatsen. In en rond het centrum vind je een handvol middenklassehotels en kleinere gastenverblijven, prima voor een overnachting als tussenstop op je rondreis. Slaap je het liefst dicht bij de bezienswaardigheden, kies dan een plek op loopafstand van de vesting en de boulevard. Wie met de auto reist, vindt aan de randen van de stad rustigere opties met gemakkelijker parkeren. Veel reizigers gebruiken Elbasan als één nacht onderweg tussen Tirana en het meer van Ohrid, en daar is de stad uitstekend geschikt voor.

Eten en drinken in Elbasan

De keuken van Elbasan leunt op de Albanese binnenlandtraditie, met veel groente, zuivel, gegrild vlees en stoofschotels. De stad heeft een eigen specialiteit die je hier echt moet proberen, het tave elbasani, een ovenschotel van lamsvlees in een romige saus van yoghurt en eieren. Verder vind je in de cafés rond de vesting goede koffie en in de zaakjes langs de boulevard van alles wat de Albanese keuken te bieden heeft. Een paar dingen om te proberen:

• Tave Elbasani, de beroemde ovenschotel van lamsvlees in een saus van yoghurt en ei, de trots van de stad.
• Byrek, hartige bladerdeegtaart gevuld met kaas, spinazie of gehakt, overal als snack te koop.
• Qofte, gekruide gehaktballetjes of -rolletjes van de grill.
• Fërgesë, een hartige schotel van paprika, tomaat en kaas, vaak met stukjes vlees.
• Een Albanese koffie of een glaasje raki, de lokale druivenbrandewijn, als afsluiter.

Dagtrips vanuit Elbasan

Tirana

De hoofdstad ligt op zo’n veertig kilometer en drie kwartier rijden, dus een dagtrip naar Tirana is zo gepiept. Je wisselt het ingetogen Elbasan in voor de drukte en kleur van de grote stad, met het Skanderbeg-plein, de kleurrijke gevels, de Bunk’Art-musea in oude bunkers en een levendig uitgaansleven. Voor wie een paar dagen in deze streek zit, is Tirana de logische tegenhanger van het rustige Elbasan.

Berat

Ongeveer anderhalf uur rijden naar het zuidwesten ligt Berat, de stad van de duizend ramen. De hellingen vol witte Ottomaanse huizen met hun rijen ramen leverden de stad die bijnaam op, en het oude centrum staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Boven op de heuvel ligt een bewoonde kasteelwijk met kerken en uitzicht over de vallei. Berat is toeristischer en gepolijster dan Elbasan, en juist daarom een mooie aanvulling als je beide ziet.

Pogradec en het meer van Ohrid

Ten oosten van Elbasan, op zo’n anderhalf uur rijden door de bergen, ligt Pogradec aan de oever van het meer van Ohrid. De rit erheen volgt grofweg de oude Via Egnatia en is op zichzelf al de moeite waard, met bergpassen en uitzichten over de vallei van de Shkumbin. Aan het meer aangekomen kun je langs het water wandelen, een terrasje pakken en de beroemde forel van het meer eten. Het meer is een van de oudste en diepste van Europa en het water is verrassend helder.

Conclusie

Elbasan is geen stad waar je voor in de rij staat, en dat is precies de charme. In het hart ligt een Ottomaanse vesting waar je gewoon doorheen loopt, met een moskee, een kerk, een klokkentoren en een oude hammam binnen een paar honderd meter van elkaar, en met mensen die er nog steeds wonen. Combineer de oude stad met een terrasje op de boulevard en een ovenschotel tave elbasani, en je hebt een fijne dag. Ligt de stad op je route tussen Tirana en het meer van Ohrid, stop dan een paar uur. Je ziet een stuk Albanië dat de meeste reizigers voorbijrijden.

Veelgestelde vragen