Mooiste bezienswaardigheden in Berat - Wat te doen in Berat?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Berat

Inleiding tot Berat

Berat is een van de oudste steden van Albanië en ligt in Zuid-Albanië, zo’n 100 kilometer onder de hoofdstad Tirana. De stad strekt zich uit aan beide oevers van de rivier de Osum, ingeklemd tussen steile heuvels. Boven alles uit torent een kasteel op een rotspunt, en daaronder klimmen rijen witte huizen tegen de hellingen op.

Die huizen leverden Berat zijn bijnaam op: de stad van duizend ramen. De Ottomaanse woningen uit de achttiende en negentiende eeuw staan zo dicht boven elkaar dat het lijkt alsof de hele helling uit grote houten ramen bestaat. Het mooist is dat in de namiddag, als de zon laag staat en de gevels oplichten.

De meeste reizigers blijven een dag of twee. Dat is genoeg om omhoog te lopen naar het kasteel, door de oude wijken Mangalem en Gorica te dwalen en aan de oever van de Osum een koffie te drinken. Wie iets meer tijd heeft, gebruikt Berat als uitvalsbasis voor de Osum-kloof of de antieke ruïnes van Apollonia, allebei op een uurtje rijden.

Geschiedenis van Berat

Al in de vierde eeuw voor Christus stond hier een Illyrische nederzetting die later bekendstond als Antipatreia, vernoemd naar de Macedonische veldheer Antipater. Daarna trokken de Romeinen, de Byzantijnen en uiteindelijk de Ottomanen door de stad, en allemaal lieten ze hun sporen na. Je ziet de eeuwen hier letterlijk boven elkaar gestapeld liggen.

Het kasteel boven de stad kreeg zijn huidige vorm grotendeels in de dertiende eeuw, al rusten de muren op veel oudere fundamenten. Binnen de muren ontstond in de loop van de eeuwen een woonwijk met orthodoxe kerken, en later, onder de Ottomanen, ook moskeeën. Beneden aan de rivier groeiden de twee oude wijken: Mangalem aan de kasteelkant, van oudsher moslim, en Gorica aan de overkant, van oudsher orthodox, met de brug over de Osum als verbinding.

In 2008 kwam het historische centrum van Berat op de werelderfgoedlijst van UNESCO, als uitbreiding van Gjirokastër, dat er in 2005 al op stond. De twee steden gelden samen als zeldzame, goed bewaarde voorbeelden van een Ottomaanse stad. Er is sindsdien veel gerestaureerd, maar een openluchtmuseum is Berat niet: in de oude huizen en binnen de kasteelmuren wonen nog gewoon mensen.

De top 10 bezienswaardigheden in Berat

Kasteel van Berat (Kala)

De kala, het kasteel van Berat, is de plek waar je begint. Het ligt op een rotsheuvel op zo’n 200 meter boven de rivier, en je loopt er vanaf het centrum in een klein half uur naartoe over een steile, gekasseide weg, met onderweg telkens uitzicht over de daken van de stad.

Wat de kala anders maakt dan de meeste kastelen, is dat het nog steeds bewoond is. Achter de oude muren ligt een complete buurt met smalle straatjes, kleine huizen, kerken en een paar restaurants, waar kinderen spelen en de was te drogen hangt. Zo’n honderd families wonen hier permanent, wat je zelden ziet bij een kasteel van deze leeftijd. Loop helemaal door tot de westkant voor het mooiste uitzicht over de Osum-vallei.

Bezoekdetails: Het terrein is overdag vrij toegankelijk, soms is er een klein toegangsbedrag in het hoogseizoen. Draag schoenen met grip, de keien zijn glad. Ga vroeg of laat op de dag voor het beste licht en de minste drukte.

Mangalem-wijk

Mangalem is de wijk die je op alle foto’s van Berat ziet: de witte huizen die in rijen tegen de heuvel onder het kasteel op klimmen. Dit was van oudsher de moslimwijk van de stad, en de straatjes zijn smal, steil en geplaveid.

Het bijzondere zijn de gevels. De huizen hebben grote houten ramen die bijna de hele bovenverdieping beslaan, zodat er veel licht naar binnen valt. Vanaf de oever aan de overkant zie je de wijk in zijn geheel, en dat is het beroemde plaatje. Loop er ook eens ’s avonds doorheen, als de lampjes in de huizen aangaan en de hele helling oplicht.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijke woonwijk, op loopafstand van het centrum. Respecteer dat hier mensen wonen, kijk dus niet ongevraagd door ramen of poorten naar binnen.

Gorica-wijk en de Gorica-brug

Aan de overkant van de rivier ligt Gorica, de oude orthodoxe wijk. Het is de rustigere tegenhanger van Mangalem, met dezelfde witte huizen maar minder toeristen. Vanaf hier heb je het beste zicht op Mangalem en het kasteel, vooral in de namiddag als de zon op de overkant valt.

De twee wijken worden verbonden door de Gorica-brug, een lage stenen boogbrug over de Osum. De eerste brug op deze plek was van hout en stamt uit 1780, de huidige stenen versie werd in de jaren twintig van de vorige eeuw gebouwd. Het is een van de oudste en bekendste Ottomaanse bruggen van Albanië.

Bezoekdetails: De brug en de wijk zijn vrij toegankelijk. Combineer een wandeling door Gorica met de oversteek naar Mangalem, dan zie je beide kanten van de stad in één rondje.

Onufri-museum

Binnen de muren van het kasteel zit het Onufri-museum, ondergebracht in de kerk van de Ontslaping van Maria. Het museum opende in 1986 en is gewijd aan de Albanese iconenkunst, met als grote naam Onufri, een schilder uit de zestiende eeuw. Hij staat bekend om zijn felle kleuren, en vooral om een speciaal soort roze dat hij gebruikte. Het recept daarvan ging volgens het verhaal met hem verloren.

Er hangen iconen en liturgische voorwerpen van Onufri en andere meesters, sommige eeuwen oud. Het pronkstuk is de verguld houten iconostase uit 1807, een rijk besneden wand die de kerk in tweeën deelt. Ook als je weinig met religieuze kunst hebt, is de kerk zelf de moeite waard.

Bezoekdetails: Open van dinsdag tot en met zondag, op maandag meestal gesloten. Kleine toegangsprijs. Het museum ligt binnen de kasteelmuren, dus combineer het met je bezoek aan de kala.

Koningsmoskee

De Koningsmoskee, in het Albanees de Xhamia e Mbretit, is de oudste moskee van Berat en staat in het centrum onder aan de Mangalem-wijk. Hij werd rond 1492 gebouwd, in de begintijd van de Ottomaanse heerschappij over de stad, ter ere van de toenmalige sultan. Daarmee is het een van de oudste moskeeën van het hele land.

Binnen vallen het houtsnijwerk en het beschilderde plafond op. Naast de moskee hoort een tekke, een verblijf voor derwisjen, dat deel uitmaakte van hetzelfde religieuze complex. Samen geven ze een goed beeld van hoe het geloofsleven in de Ottomaanse tijd was ingericht.

Bezoekdetails: Gratis toegang buiten de gebedstijden. Kleed je netjes en doe je schoenen uit bij de ingang. Loop ook even langs de bijgebouwen van het complex.

Heilige-Drie-eenheidskerk

De Heilige-Drie-eenheidskerk, of Kisha e Shën Triadhës, is een klein orthodox kerkje dat op een richel tegen de heuvel onder het kasteel staat. De kerk dateert uit de byzantijnse periode en valt op door zijn rode baksteen en kruisvorm. Door zijn ligging halverwege de helling hoort het op veel foto’s van de stad thuis, met de huizen van Mangalem eronder.

Je loopt er via een smal pad omhoog vanaf de stad, met onderweg telkens uitzicht over de daken en de rivier. De kerk is klein en vaak gesloten, dus reken er niet op dat je naar binnen kunt. Het gaat hier om het bouwwerk en de plek, een van de stillere hoekjes van Berat.

Bezoekdetails: Bereikbaar via een wandelpad tussen de kala en de Mangalem-wijk. De kerk is meestal van buiten te bekijken. Stevige schoenen handig, het pad is oneffen.

Vrijgezellenmoskee

De Vrijgezellenmoskee, in het Albanees Xhamia e Beqarëve, is een klein moskeetje onderaan de Mangalem-wijk, vlak bij de rivier. Hij werd in 1827 gebouwd en dankt zijn naam aan het feit dat hij vroeger werd gebruikt door ongetrouwde mannen, vaak ambachtslieden en gezellen die in de buurt werkten.

Bijzonder zijn de schilderingen op de buitenmuren: afbeeldingen van huizen, bomen en taferelen uit de stad, iets wat je zelden op een moskee aantreft. De versieringen zijn deels verbleekt, maar nog goed te herkennen.

Bezoekdetails: Vrij te bekijken van buiten, op loopafstand in de Mangalem-wijk. Een paar minuten ter plekke volstaat, maar de geschilderde gevel is de moeite van het zoeken waard.

Etnografisch Museum

Het Etnografisch Museum van Berat zit in een oud Ottomaans koopmanshuis aan de rand van de Mangalem-wijk. Het gebouw zelf, met zijn houten erkers en grote ramen, laat meteen zien hoe de huizen van de stad er vanbinnen uitzien.

Het huis is ingericht zoals een welgestelde familie hier in de negentiende eeuw zou hebben gewoond, met de woonvertrekken boven en de werkruimtes en winkeltjes beneden. Je ziet oude weefgetouwen, keukengerei, klederdracht en gereedschap van ambachten die vroeger in de stad belangrijk waren.

Bezoekdetails: Open van dinsdag tot en met zondag, kleine toegangsprijs. Het ligt in de Mangalem-wijk, makkelijk te combineren met een wandeling door de buurt.

Boulevard Republika en de avondwandeling

De boulevard Republika is de hoofdstraat van het moderne Berat, een autovrije laan met platanen, cafés en terrassen. Overdag is het er rustig, maar tegen de avond komen de inwoners naar buiten voor de xhiro, de traditionele avondwandeling waarbij iedereen heen en weer kuiert, kletst en wat drinkt.

Hier zie je het gewone leven van de stad, los van de toeristische plaatjes. Je pikt een ijsje of een koffie mee en wandelt met de stroom mee. Aan het eind van de boulevard kom je uit bij de oude wijken en de rivier, dus je kunt de wandeling doortrekken naar Mangalem.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, het hele jaar door. Op zijn levendigst in de vroege avond, vooral in het weekend. Veel cafés en ijssalons om aan te schuiven.

Uitzicht vanaf de Gorica-oever

Aan de Gorica-kant van de rivier loopt een wandelpad langs het water, en dit is de plek voor het klassieke uitzicht op Berat. Vanaf hier kijk je recht op de witte huizen van Mangalem, met het kasteel erboven en de rivier ertussen. Vooral in de namiddag, als de zon op de gevels valt, is het zicht hier op zijn mooist.

Een attractie met een ingang of een kaartje is het niet. Veel reizigers komen hier ’s ochtends voor het zachte licht of tegen zonsondergang voor de warme tinten. Neem wat te drinken mee en ga op een muurtje zitten.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, het hele jaar door. Het pad begint bij de Gorica-brug en loopt langs de Osum. Vroeg of laat op de dag het mooiste licht.

Reistips voor Berat

Beste reistijd

De prettigste maanden voor Berat zijn april tot juni en september en oktober. Dan is het mild, met temperaturen rond de 20 graden, en loop je zonder te zweten omhoog naar het kasteel. De zomer wordt flink heet, met dagen die boven de 30 graden uitkomen, en op de open keien rond de kala is er weinig schaduw. Reis je toch in juli of augustus, begin dan vroeg op de dag. De winter is zacht maar nat, met regelmatig regen.

Hoe kom je er

Berat ligt ongeveer 100 kilometer ten zuiden van Tirana en heeft zelf geen vliegveld, dus je komt aan op Luchthaven Tirana (TIA). Vanaf het busstation in de hoofdstad rijden dagelijks bussen en furgons, de Albanese minibusjes, met meerdere ritten per dag en vooral ’s ochtends. De rit duurt zo’n twee tot tweeënhalf uur en kost maar een paar euro. Met een huurauto ben je sneller en flexibeler, en verken je makkelijk de omgeving. In Berat zelf doe je het meeste te voet, want het centrum en de oude wijken liggen dicht bij elkaar.

Heb je geen zin om in Tirana over te stappen op een furgon, dan brengt een vooraf geregelde transfer je in één rit van de luchthaven tot voor je guesthouse onder de kala.

Praktisch

In Albanië betaal je met de lek. Pinnen kan in veel hotels en in een deel van de restaurants, maar lang niet overal, dus neem altijd wat contant geld mee. Op markten, in kleine zaken en op het platteland eromheen is cash vaak de enige optie. Geldautomaten staan vooral rond de boulevard Republika en bij de pleinen onder de Mangalem-wijk. Boven in de burcht vind je er geen, dus haal geld voordat je omhoog loopt naar de kala. Veel automaten rekenen per opname een vaste toeslag, dus haal liever in één keer wat meer. In Berat wordt Albanees gesproken, maar bij de guesthouses en in de restaurants kom je met Engels prima rond, en oudere inwoners schakelen vaak moeiteloos over op Italiaans. Trek goede schoenen aan, want de keien zijn steil en glad.

Accommodatie in Berat

Berat is een geliefde plek om te overnachten en heeft van alles, van eenvoudige gastenkamers en hostels tot sfeervolle boutiquehotels in oude Ottomaanse huizen. Zit je in of vlak bij Mangalem of Gorica, dan doe je alles te voet en zit je ’s avonds zo in de oude stad. Een paar guesthouses liggen zelfs binnen de muren van het kasteel, met een terras dat uitkijkt over de Osum-vallei en de daken van Mangalem. Slaap je daar, dan heb je het kasteelplein ’s ochtends vroeg en na sluitingstijd zo’n beetje voor jezelf.

Eten en drinken in Berat

In Berat eet je vooral wat het achterland oplevert: lamsvlees van de heuvels, groente van de markt en olijfolie, klaargemaakt op de Ottomaanse manier die hier al eeuwen meegaat. De omgeving staat bekend om zijn wijngaarden, dus een lokale wijn bij het eten is hier een goede keuze. In de oude wijken en langs de boulevard vind je kleine restaurants waar je goed en goedkoop eet. Dit zijn een paar dingen om te proberen:

• Tavë kosi: een aardewerken schaal lamsvlees die met rijst, yoghurt en ei langzaam in de oven gaart tot een romige korst. In de restaurantjes binnen de kasteelmuren staat dit gerecht bijna altijd op de kaart.
• Byrek: hartig bladerdeeg met kaas, spinazie of gehakt, dat je in de bakkertjes langs de boulevard zo uit de hand eet tijdens een wandeling.
• Fërgesë: een borrelend potje van paprika, tomaat en gesmolten kaas, soms aangevuld met stukjes lever of vlees.
• Lokale wijn uit de wijngaarden op de heuvels rond Berat, die je in de wijnhuizen aan de Gorica-kant vaak rechtstreeks bij de producent proeft.
• Raki: de sterke druivenbrandewijn die na het eten wordt ingeschonken, in deze streek graag huisgestookt.

Dagtrips vanuit Berat

Berat ligt centraal genoeg om een paar mooie plekken als dagtrip te doen. Voor de natuur in de buurt heb je een huurauto of een georganiseerde tour nodig, voor de steden kun je ook de furgon nemen.

Osum-kloof en de waterval van Bogovë

Op ongeveer anderhalf uur rijden naar het zuidoosten ligt de Osum-kloof, een diepe canyon die de rivier door het landschap heeft uitgesleten. In de lente en zomer kun je hier raften, en de wanden komen op sommige plekken honderden meters omhoog. In de buurt ligt ook de waterval van Bogovë, te bereiken via een korte wandeling. Het is een volle dag, maar wel een van de mooiste in de omgeving.

Apollonia

Op ongeveer een uur rijden richting de kust liggen de ruïnes van Apollonia, een antieke stad die rond de zesde eeuw voor Christus door Griekse kolonisten werd gesticht. Je loopt er tussen zuilen, een oud theater en de resten van openbare gebouwen, met overal uitzicht over de heuvels. Het terrein is groot maar overzichtelijk, en het is veel rustiger dan je bij zo’n plek zou verwachten. De ruïnes liggen op zo’n twaalf kilometer van Fier, dus een stop in die stad is makkelijk te combineren.

Vlorë

Vlore ligt aan de kust ten zuidwesten van Berat en is in ongeveer anderhalf uur te doen. De stad ligt op het punt waar de Adriatische en de Ionische Zee elkaar raken en heeft brede boulevards en stranden. Een fijne dag voor wie de bergen even wil verruilen voor de zee.

Gjirokastër

Gjirokaster ligt verder naar het zuiden en is, net als Berat, een Ottomaanse stad op de werelderfgoedlijst. De rit is wat langer, maar voor wie de twee UNESCO-steden wil vergelijken is het de moeite waard. Gjirokastër heeft een groot kasteel en steile, met steen geplaveide straten.

Conclusie

Berat is een van die steden waar je foto’s van hebt gezien en die in het echt nog mooier blijken. De witte huizen tegen de heuvels, het kasteel waar mensen gewoon wonen, de oude brug over de Osum en de xhiro op de boulevard geven de stad een eigen ritme. Een dag of twee is genoeg voor de stad zelf, en wie langer blijft heeft de Osum-kloof en Apollonia binnen handbereik. Voor een rondreis door Zuid-Albanië is Berat een logische stop.

Veelgestelde vragen