Mooiste bezienswaardigheden in Berat - Wat te doen in Berat?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Berat

Inleiding tot Berat

Berat is een van de oudste steden van Albanië en ligt in het zuiden van het land, in Zuid-Albanië, zo’n 100 kilometer onder de hoofdstad Tirana. De stad strekt zich uit aan beide oevers van de rivier de Osum, ingeklemd tussen steile heuvels. Boven alles uit torent een kasteel op een rotspunt, en daaronder klimmen rijen witte huizen tegen de hellingen op.

Die huizen leverden Berat zijn bijnaam op: de stad van duizend ramen. De Ottomaanse woningen uit de achttiende en negentiende eeuw staan zo dicht boven elkaar dat het lijkt alsof de hele helling uit grote houten ramen bestaat. Het mooist is dat in de namiddag, als de zon laag staat en de gevels oplichten. Het is het soort uitzicht dat je even doet stilstaan, ook al heb je het al honderd keer op een foto gezien.

De meeste reizigers blijven een dag of twee. Dat is genoeg om omhoog te lopen naar het kasteel, door de oude wijken Mangalem en Gorica te dwalen en aan de oever van de Osum een koffie te drinken. Wie iets meer tijd heeft, gebruikt Berat als uitvalsbasis voor de Osum-kloof of de antieke ruïnes van Apollonia, allebei op een uurtje rijden.

Geschiedenis van Berat

De geschiedenis van Berat gaat ver terug. Al in de vierde eeuw voor Christus stond hier een Illyrische nederzetting die later bekendstond als Antipatreia, vernoemd naar de Macedonische veldheer Antipater. Daarna trokken de Romeinen, de Byzantijnen en uiteindelijk de Ottomanen door de stad, en allemaal lieten ze hun sporen na. Die gelaagdheid maakt Berat zo bijzonder, want je ziet de eeuwen letterlijk boven elkaar gestapeld liggen.

Het kasteel boven de stad kreeg zijn huidige vorm grotendeels in de dertiende eeuw, al rusten de muren op veel oudere fundamenten. Binnen de muren ontstond in de loop van de eeuwen een echte woonwijk met orthodoxe kerken, en later, onder de Ottomanen, ook moskeeën. Beneden aan de rivier groeiden de twee oude wijken: Mangalem aan de kasteelkant, van oudsher moslim, en Gorica aan de overkant, van oudsher orthodox. Lang woonden de twee gemeenschappen zo gescheiden door de Osum, met de brug ertussen als verbinding.

In 2008 kwam het historische centrum van Berat op de werelderfgoedlijst van UNESCO, als uitbreiding van Gjirokastër, dat er in 2005 al op stond. De twee steden gelden samen als zeldzame, goed bewaarde voorbeelden van een Ottomaanse stad. Dankzij die status is er de afgelopen jaren veel gerestaureerd, maar Berat is geen openluchtmuseum geworden. In de oude huizen en zelfs binnen de kasteelmuren wonen nog gewoon mensen, en dat merk je aan alles.

De top 10 bezienswaardigheden in Berat

Kasteel van Berat (Kala)

De kala, het kasteel van Berat, is de plek waar je begint. Het ligt op een rotsheuvel op zo’n 200 meter boven de rivier, en je loopt er vanaf het centrum in een klein half uur naartoe over een steile, gekasseide weg. Onderweg kijk je telkens uit over de daken van de stad, dus neem rustig de tijd en stop af en toe.

Wat de kala anders maakt dan de meeste kastelen, is dat het nog steeds bewoond is. Achter de oude muren ligt een complete buurt met smalle straatjes, kleine huizen, kerken en een paar restaurants. Tussen de stenen door spelen kinderen en hangt de was te drogen. Zo’n honderd families wonen hier permanent, wat je zelden ziet bij een kasteel van deze leeftijd. Loop helemaal door tot de westkant voor het mooiste uitzicht over de Osum-vallei.

Bezoekdetails: Het terrein is overdag vrij toegankelijk, soms is er een klein toegangsbedrag in het hoogseizoen. Draag schoenen met grip, de keien zijn glad. Ga vroeg of laat op de dag voor het beste licht en de minste drukte.

Mangalem-wijk

Mangalem is de wijk die je op alle foto’s van Berat ziet: de witte huizen die in rijen tegen de heuvel onder het kasteel op klimmen. Dit was van oudsher de moslimwijk van de stad, en de straatjes zijn smal, steil en geplaveid. Je kunt er gewoon doorheen lopen en omhoog dwalen, langs voordeuren en kleine binnenplaatsen.

Het bijzondere zijn de gevels. De huizen hebben grote houten ramen die bijna de hele bovenverdieping beslaan, zodat er veel licht naar binnen valt. Vanaf de oever aan de overkant zie je de wijk in zijn geheel, en dat is het beroemde plaatje. Loop er ook eens ’s avonds doorheen, als de lampjes in de huizen aangaan en de hele helling oplicht.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijke woonwijk, op loopafstand van het centrum. Respecteer dat hier mensen wonen, kijk dus niet ongevraagd door ramen of poorten naar binnen.

Gorica-wijk en de Gorica-brug

Aan de overkant van de rivier ligt Gorica, de oude orthodoxe wijk. Het is de rustigere tegenhanger van Mangalem, met dezelfde witte huizen maar minder toeristen. Vanaf hier heb je het beste zicht op Mangalem en het kasteel, vooral in de namiddag als de zon op de overkant valt. Het is een fijne plek om gewoon op een muurtje te zitten en te kijken.

De twee wijken worden verbonden door de Gorica-brug, een lage stenen boogbrug over de Osum. De eerste brug op deze plek was van hout en stamt uit 1780, de huidige stenen versie werd in de jaren twintig van de vorige eeuw gebouwd. Het is een van de oudste en bekendste Ottomaanse bruggen van Albanië, en het is een klassieker om er overheen te lopen van de ene wijk naar de andere.

Bezoekdetails: De brug en de wijk zijn vrij toegankelijk. Combineer een wandeling door Gorica met de oversteek naar Mangalem, dan zie je beide kanten van de stad in één rondje.

Onufri-museum

Binnen de muren van het kasteel zit het Onufri-museum, ondergebracht in de kerk van de Ontslaping van Maria. Het museum opende in 1986 en is gewijd aan de Albanese iconenkunst, met als grote naam Onufri, een schilder uit de zestiende eeuw. Hij staat bekend om zijn felle kleuren, en vooral om een speciaal soort roze dat hij gebruikte. Het recept daarvan ging volgens het verhaal met hem verloren.

In het museum hangen iconen en liturgische voorwerpen van Onufri en andere meesters, sommige eeuwen oud. Het pronkstuk is de verguld houten iconostase uit 1807, een rijk besneden wand die de kerk in tweeën deelt. Ook als je niet zoveel met religieuze kunst hebt, is het een mooi en rustig moment tussen het rondlopen door, en de kerk zelf is al de moeite waard.

Bezoekdetails: Open van dinsdag tot en met zondag, op maandag meestal gesloten. Kleine toegangsprijs. Het museum ligt binnen de kasteelmuren, dus combineer het met je bezoek aan de kala.

Koningsmoskee

De Koningsmoskee, in het Albanees de Xhamia e Mbretit, is de oudste moskee van Berat en staat in het centrum onder aan de Mangalem-wijk. Hij werd rond 1492 gebouwd, in de begintijd van de Ottomaanse heerschappij over de stad, ter ere van de toenmalige sultan. Daarmee is het een van de oudste moskeeën van het hele land.

Wat de moskee bijzonder maakt, is het houtsnijwerk en het beschilderde plafond aan de binnenkant. Naast de moskee hoort een tekke, een verblijf voor derwisjen, dat deel uitmaakte van hetzelfde religieuze complex. Het geheel geeft een goed beeld van hoe het geloofsleven in de Ottomaanse tijd was ingericht. Het ligt op loopafstand van de oude wijken, dus je komt er vanzelf langs.

Bezoekdetails: Gratis toegang buiten de gebedstijden. Kleed je netjes en doe je schoenen uit bij de ingang. Loop ook even langs de bijgebouwen van het complex.

Heilige-Drie-eenheidskerk

De Heilige-Drie-eenheidskerk, of Kisha e Shën Triadhës, is een klein orthodox kerkje dat op een richel tegen de heuvel onder het kasteel staat. De kerk dateert uit de byzantijnse periode en valt op door zijn rode baksteen en kruisvorm. Door zijn ligging halverwege de helling hoort het op veel foto’s van de stad thuis, met de huizen van Mangalem eronder.

De wandeling ernaartoe is bijna net zo leuk als de kerk zelf. Je loopt via een smal pad omhoog vanaf de stad, en onderweg heb je telkens uitzicht over de daken en de rivier. De kerk is klein en vaak gesloten, dus reken er niet op dat je naar binnen kunt. Het gaat hier vooral om het bouwwerk en de plek, een van de stillere hoekjes van Berat.

Bezoekdetails: Bereikbaar via een wandelpad tussen de kala en de Mangalem-wijk. De kerk is meestal van buiten te bekijken. Stevige schoenen handig, het pad is oneffen.

Vrijgezellenmoskee

De Vrijgezellenmoskee, in het Albanees Xhamia e Beqarëve, is een klein moskeetje onderaan de Mangalem-wijk, vlak bij de rivier. Hij werd in 1827 gebouwd en dankt zijn naam aan het feit dat hij vroeger werd gebruikt door ongetrouwde mannen, vaak ambachtslieden en gezellen die in de buurt werkten.

Wat het kerkje bijzonder maakt, zijn de schilderingen op de buitenmuren. Op de gevel zie je afbeeldingen van huizen, bomen en taferelen uit de stad, iets wat je zelden op een moskee aantreft. De versieringen zijn deels verbleekt, maar nog goed te herkennen. Het is een klein bezoek dat je makkelijk meepakt tijdens een wandeling door de oude wijk.

Bezoekdetails: Vrij te bekijken van buiten, op loopafstand in de Mangalem-wijk. Een paar minuten ter plekke volstaat, maar de geschilderde gevel is de moeite van het zoeken waard.

Etnografisch Museum

Het Etnografisch Museum van Berat zit in een oud Ottomaans koopmanshuis aan de rand van de Mangalem-wijk. Het gebouw zelf, met zijn houten erkers en grote ramen, is meteen een goed voorbeeld van hoe de huizen van de stad er vanbinnen uitzien. Daarmee snap je beter wat je van buitenaf allemaal ziet.

Binnen is het huis ingericht zoals een welgestelde familie hier in de negentiende eeuw zou hebben gewoond, met de woonvertrekken boven en de werkruimtes en winkeltjes beneden. Je ziet oude weefgetouwen, keukengerei, klederdracht en gereedschap van ambachten die vroeger in de stad belangrijk waren. Het geeft een aardig inkijkje in het dagelijks leven van toen.

Bezoekdetails: Open van dinsdag tot en met zondag, kleine toegangsprijs. Het ligt in de Mangalem-wijk, makkelijk te combineren met een wandeling door de buurt.

Boulevard Republika en de avondwandeling

De boulevard Republika is de levendige hoofdstraat van het moderne Berat, een autovrije laan met platanen, cafés en terrassen. Overdag is het er rustig, maar tegen de avond verandert het. Dan komen de inwoners van Berat naar buiten voor de xhiro, de traditionele avondwandeling, waarbij iedereen heen en weer kuiert, kletst en wat drinkt.

Het is de plek om te zien hoe het gewone leven van de stad eruitziet, los van de toeristische plaatjes. Je pikt er een ijsje of een koffie mee en wandelt gewoon met de stroom mee. Aan het eind van de boulevard kom je uit bij de oude wijken en de rivier, dus je kunt de wandeling makkelijk doortrekken naar Mangalem.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, het hele jaar door. Op zijn levendigst in de vroege avond, vooral in het weekend. Veel cafés en ijssalons om aan te schuiven.

Uitzicht vanaf de Gorica-oever

Aan de Gorica-kant van de rivier loopt een wandelpad langs het water, en dit is de plek voor het klassieke uitzicht op Berat. Vanaf hier kijk je recht op de witte huizen van Mangalem, met het kasteel erboven en de rivier ertussen. Vooral in de namiddag, als de zon op de gevels valt, is het zicht hier op zijn mooist.

Het is geen attractie met een ingang of een kaartje, maar wel het soort plek waar je vanzelf even blijft hangen. Veel reizigers komen hier ’s ochtends voor het zachte licht of tegen zonsondergang voor de warme tinten. Neem wat te drinken mee, ga op een muurtje zitten en kijk hoe de stad langzaam van kleur verandert.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, het hele jaar door. Het pad begint bij de Gorica-brug en loopt langs de Osum. Vroeg of laat op de dag het mooiste licht.

Reistips voor Berat

Beste reistijd

De prettigste maanden voor Berat zijn april tot juni en september en oktober. Dan is het mild, met temperaturen rond de 20 graden, en kun je goed wandelen door de stad en omhoog naar het kasteel zonder dat je het te warm krijgt. De zomer wordt flink heet, met dagen die boven de 30 graden uitkomen, en op de open keien rond de kala is er weinig schaduw. Reis je toch in juli of augustus, begin dan vroeg op de dag. De winter is zacht maar nat, met regelmatig regen, al heeft de stad in die rustige maanden ook zijn charme. Voor de meeste reizigers zijn de lente en de herfst de beste keuze.

Hoe kom je er

Berat ligt ongeveer 100 kilometer ten zuiden van Tirana en heeft zelf geen vliegveld, dus je komt aan op Luchthaven Tirana (TIA). Vanaf de hoofdstad rijden er dagelijks bussen en furgons, de Albanese minibusjes, naar Berat. De rit duurt zo’n twee tot tweeënhalf uur en kost maar een paar euro. Vanaf het busstation in Tirana vertrekken er meerdere ritten per dag, vooral ’s ochtends. Met een huurauto ben je flexibeler en sneller, en je kunt dan ook makkelijk de omgeving verkennen. In Berat zelf doe je het meeste te voet, want het centrum en de oude wijken liggen dicht bij elkaar.

Heb je geen zin om in Tirana over te stappen op een furgon, dan brengt een vooraf geregelde transfer je in één rit van de luchthaven tot voor je guesthouse onder de kala.

Praktisch

In Albanië betaal je met de lek. Pinnen kan in Berat in veel hotels en in een deel van de restaurants, maar lang niet overal, dus neem altijd wat contant geld mee. Op markten, in kleine zaken en op het platteland eromheen is cash vaak de enige optie. Geldautomaten staan vooral rond de boulevard Republika en bij de pleinen onder de Mangalem-wijk, dus haal hier geld voordat je omhoog loopt naar de kala, want boven in de burcht vind je geen pinautomaat. Veel automaten rekenen per opname een vaste toeslag, dus haal liever in één keer wat meer. In Berat wordt Albanees gesproken, maar bij de guesthouses en in de restaurants kom je met Engels prima rond en de oudere inwoners schakelen vaak moeiteloos over op Italiaans. Trek voor het kasteel en de oude wijken goede schoenen aan, want de keien zijn steil en glad.

Accommodatie in Berat

Berat is een geliefde plek om te overnachten en heeft van alles, van eenvoudige gastenkamers en hostels tot sfeervolle boutiquehotels in oude Ottomaanse huizen. Voor de beste beleving zit je in of vlak bij de wijken Mangalem of Gorica, zodat je alles te voet kunt doen en ’s avonds zo in de oude stad zit. Een paar guesthouses liggen zelfs binnen de muren van het kasteel, met een terras dat uitkijkt over de Osum-vallei en de daken van Mangalem. Slaap je daar, dan heb je het kasteelplein ’s ochtends vroeg en na sluitingstijd zo’n beetje voor jezelf, voordat de dagjesmensen omhoog komen.

Eten en drinken in Berat

In Berat eet je vooral wat het achterland oplevert: lamsvlees van de heuvels, groente van de markt en olijfolie, klaargemaakt op de Ottomaanse manier die hier al eeuwen meegaat. De omgeving staat bekend om zijn wijngaarden, dus een lokale wijn bij het eten is hier een goede keuze. In de oude wijken en langs de boulevard vind je kleine restaurants waar je goed en goedkoop eet. Dit zijn een paar dingen om te proberen:

• Tavë kosi: een aardewerken schaal lamsvlees die met rijst, yoghurt en ei langzaam in de oven gaart tot een romige korst. In de restaurantjes binnen de kasteelmuren staat dit gerecht bijna altijd op de kaart.
• Byrek: hartig bladerdeeg met kaas, spinazie of gehakt, dat je in de bakkertjes langs de boulevard zo uit de hand eet tijdens een wandeling.
• Fërgesë: een borrelend potje van paprika, tomaat en gesmolten kaas, soms aangevuld met stukjes lever of vlees.
• Lokale wijn uit de wijngaarden op de heuvels rond Berat, die je in de wijnhuizen aan de Gorica-kant vaak rechtstreeks bij de producent proeft.
• Raki: de sterke druivenbrandewijn die na het eten wordt ingeschonken, in deze streek graag huisgestookt.

Dagtrips vanuit Berat

Berat ligt centraal genoeg om een paar mooie plekken als dagtrip te doen. Voor de natuur in de buurt heb je een huurauto of een georganiseerde tour nodig, voor de steden kun je ook de furgon nemen.

Osum-kloof en de waterval van Bogovë

Op ongeveer anderhalf uur rijden naar het zuidoosten ligt de Osum-kloof, een diepe canyon die de rivier door het landschap heeft uitgesleten. In de lente en zomer kun je hier raften, en de wanden komen op sommige plekken honderden meters omhoog. In de buurt ligt ook de waterval van Bogovë, te bereiken via een korte wandeling. Het is een volle dag, maar wel een van de mooiste in de omgeving.

Apollonia

Op ongeveer een uur rijden richting de kust liggen de ruïnes van Apollonia, een antieke stad die rond de zesde eeuw voor Christus door Griekse kolonisten werd gesticht. Je loopt er tussen zuilen, een oud theater en de resten van openbare gebouwen, met overal uitzicht over de heuvels. Het terrein is groot maar overzichtelijk, en het is veel rustiger dan je bij zo’n plek zou verwachten.

Vlorë

Vlore ligt aan de kust ten zuidwesten van Berat en is in ongeveer anderhalf uur te doen. De stad ligt op het punt waar de Adriatische en de Ionische Zee elkaar raken en heeft brede boulevards en stranden. Een fijne dag voor wie de bergen even wil verruilen voor de zee.

Gjirokastër

Gjirokaster ligt verder naar het zuiden en is, net als Berat, een Ottomaanse stad op de werelderfgoedlijst. De rit is wat langer, maar voor wie de twee UNESCO-steden wil vergelijken is het de moeite waard. Gjirokastër heeft een groot kasteel en steile, met steen geplaveide straten.

Conclusie

Berat is een van die steden waar je foto’s van hebt gezien en die in het echt nog mooier blijken. De witte huizen tegen de heuvels, het kasteel waar mensen gewoon wonen, de oude brug over de Osum en de avondwandeling op de boulevard maken het tot een plek met een eigen ritme. Een dag of twee is genoeg voor de stad zelf, en wie iets langer blijft heeft de Osum-kloof en Apollonia binnen handbereik. Voor een rondreis door Zuid-Albanië is Berat een logische en geliefde stop.

Veelgestelde vragen